Ακαδημαϊκοί χαρακτηρίζουν ως την πραγματική «κατάρα της μούμιας» την ενασχόληση με το παράνομο εμπόριο μουμιοποιημένων ανθρωπίνων λειψάνων, το οποίο γνωρίζει παγκόσμια άνθιση αλλά εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για την υγεία συλλεκτών, διακινητών και εργαζομένων σε υπηρεσίες ταχυμεταφορών.
Σχετική επιστημονική μελέτη με τίτλο «Η πραγματική κατάρα της μούμιας: Κίνδυνοι για την υγεία που συνδέονται με την πώληση και το εμπόριο μουμιοποιημένων λειψάνων», η οποία δημοσιεύθηκε στο International Journal of Cultural Property από την Cambridge University Press, σκιαγραφεί μια ιδιαίτερα ζοφερή εικόνα. Η έρευνα γύρω από τη μυστική αγορά ανθρώπινων μελών ηλικίας αιώνων —όπως χέρια, πόδια και κεφάλια— αποκάλυψε ανησυχητικούς κινδύνους από αδρανείς μικροοργανισμούς αλλά και τοξικές ουσίες που χρησιμοποιούνται για τη συντήρησή τους.
Στο πλαίσιο της έρευνας, η εξέταση 128 διαδικτυακών αναρτήσεων σε ηλεκτρονικά καταστήματα και πλατφόρμες δημοπρασιών εντόπισε πολυάριθμες περιπτώσεις πώλησης λειψάνων με σαφή σημάδια βιολογικής φθοράς. Διαπιστώθηκε ότι οι πωλητές δεν παρείχαν καμία οδηγία ασφαλείας, ενώ χρησιμοποιούσαν συχνά τις κοινές ταχυδρομικές υπηρεσίες για τη μεταφορά τους. Τα μεμονωμένα μέλη του σώματος ήταν τα πιο συχνά, με το 51,6% του δείγματος να αφορά κεφάλια σε ποικίλη κατάσταση διατήρησης —από ολόκληρα ή μερικά κρανία με μαλακούς ιστούς και μαλλιά, μέχρι τις λεγόμενες «τσάντσας» (συρρικνωμένες κεφαλές) της φυλής Σουάρ από το Περού και τον Ισημερινό.
Οι πρακτικές μουμιοποίησης, είτε φυσικές είτε τεχνητές, περιλαμβάνουν χημικές διεργασίες για την επιβράδυνση της αποσύνθεσης, χρησιμοποιώντας διαχρονικά τοξικά υλικά και βαρέα μέταλλα όπως το αρσενικό, ο υδράργυρος και ο μόλυβδος. Παράλληλα, τα λείψανα μπορούν να φιλοξενούν αδρανείς μικροοργανισμούς παρά τους αιώνες αποξήρανσης. Τα αερομεταφερόμενα σπόρια μυκήτων μπορούν να απελευθερωθούν στην ατμόσφαιρα όταν τα λείψανα μετακινηθούν ή διαταραχθούν, θέτοντας σε άμεσο κίνδυνο την υγεία.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η εισπνοή σπορίων Aspergillus, η οποία θεωρείται υπεύθυνη για τον θάνατο 10 από τους 12 συντηρητές που άνοιξαν τον τάφο του βασιλιά Κασίμιρου IV στην Πολωνία τη δεκαετία του 1970. Μια σοβαρή μορφή ασπεργίλλωσης εκτιμάται πως συνέβαλε και στον θάνατο του Λόρδου Κάρναρβον το 1923, κύριου χρηματοδότη της ανασκαφής του τάφου του Τουταγχαμών στην Αίγυπτο —ένα γεγονός που τροφοδότησε τον παγκόσμιο μύθο για την περίφημη «κατάρα της μούμιας».
