Ένα εντυπωσιακό αλλά ανησυχητικό φαινόμενο αποκαλύπτει νέα επιστημονική μελέτη: ο ποταμός Γιανγκτσέ “πειρατεύει” νερό από τον Κίτρινο Ποταμό εδώ και περίπου 1,7 εκατομμύρια χρόνια, αλλάζοντας σταδιακά την υδρολογία ολόκληρης της Κίνας. Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο Journal of Geophysical Research: Earth Surface, δείχνει ότι ο Κίτρινος Ποταμός χάνει κατά μέσο όρο πέντε δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού τον χρόνο προς τον νότιο «γείτονά» του.
Οι δύο ποταμοί, από τους μεγαλύτερους του πλανήτη, τροφοδοτούν με νερό εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους. Όμως οι γεωλογικές δυνάμεις που δρουν εδώ και αιώνες φαίνεται πως έχουν δημιουργήσει μια σιωπηλή μάχη για υδάτινους πόρους, με τον Γιανγκτσέ να αναδεικνύεται νικητής.
Οι επιστήμονες εντόπισαν μια σειρά από γεωλογικά “capture events”, δηλαδή στιγμές όπου ένα ποτάμι «αρπάζει» την κοίτη και τα νερά ενός άλλου. Αυτά τα επεισόδια, που συνέβησαν μεταξύ 1,7 και 0,8 εκατομμυρίων ετών πριν, έχουν προκαλέσει τη μετακίνηση ενός υδροκρίτη μήκους 3.000 χιλιομέτρων στο Θιβετιανό Οροπέδιο. Η μορφολογία των δύο ποταμών το αποδεικνύει: ο Γιανγκτσέ κυλά μέσα από βαθιά φαράγγια, ενώ ο Κίτρινος Ποταμός διασχίζει πιο ήπιες πλαγιές — σημάδι ότι ο πρώτος έχει «κλέψει» υδάτινους όγκους από τον δεύτερο.
Το εύρημα έχει τεράστια σημασία για τη σύγχρονη Κίνα, η οποία ήδη αντιμετωπίζει σοβαρές ελλείψεις νερού στον Κίτρινο Ποταμό λόγω κλιματικής αλλαγής και υπεράντλησης. Το Πεκίνο σχεδιάζει να μεταφέρει περίπου 4 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού από τον Γιανγκτσέ προς τον Κίτρινο Ποταμό στο πλαίσιο του μεγα-έργου South-to-North Water Diversion Project. Όμως, όπως προειδοποιούν οι ερευνητές, αυτός ο όγκος είναι λιγότερος από το νερό που “χάνεται” φυσικά κάθε χρόνο λόγω της γεωλογικής «κλοπής».
Οι επιστήμονες μιλούν για μια «βαθιά αναντιστοιχία» ανάμεσα στις ανθρώπινες παρεμβάσεις και τις αργές, πανίσχυρες διεργασίες που διαμορφώνουν το τοπίο εδώ και εκατομμύρια χρόνια. Με άλλα λόγια, πριν προσπαθήσει κανείς να «ανασχεδιάσει» έναν ποταμό, πρέπει να κατανοήσει τις δυνάμεις που τον έχουν ήδη μεταμορφώσει.
