Σύμφωνα με νέα παρατηρητική μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Neurology, η υπέρταση, ο διαβήτης και το κάπνισμα στη μέση ηλικία επηρεάζουν σημαντικά το χρονικό διάστημα που ένα άτομο ζει χωρίς άνοια. Η έρευνα ανέλυσε δεδομένα από 12.409 συμμετέχοντες ηλικίας 45-65 ετών στις ΗΠΑ με μέσο χρόνο παρακολούθησης τα 26,3 έτη. Τα ευρήματα έδειξαν ότι τα άτομα που στην ηλικία των 55 ετών δεν παρουσίαζαν κανέναν από αυτούς τους τρεις αγγειακούς παράγοντες κινδύνου είχαν κατά μέσο όρο 30,1 έτη ζωής χωρίς άνοια. Αντίθετα, στα άτομα με έναν παράγοντα το διάστημα αυτό μειώθηκε στα 26,3 έτη, με δύο παράγοντες στα 21,0 έτη και με όλους τους παράγοντες στα 17,5 έτη, αποσκοπώντας σε μια διαφορά 12,6 ετών υπέρ των υγιέστερων ατόμων. Παράλληλα, όσοι είχαν και τους τρεις παράγοντες εμφάνισαν 2,69 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο ανάπτυξης άνοιας.
Η σημασία αυτών των τριών παραγόντων έγκειται στο γεγονός ότι μπορούν να προκαλέσουν σταδιακή και «σιωπηλή» βλάβη στα αιμοφόρα αγγεία που τροφοδοτούν τον εγκέφαλο πολύ πριν εμφανιστούν τα πρώτα συμπτώματα. Η υπέρταση τραυματίζει τα μικρά αγγεία και τη λευκή ουσία, ο διαβήτης προκαλεί μεταβολικό στρες λόγω υψηλής γλυκόζης, ενώ το κάπνισμα προάγει τη φλεγμονή και βλάπτει τα αγγειακά τοιχώματα, αυξάνοντας τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου.
Ωστόσο, η μελέτη δεν αποδεικνύει σχέση αιτίου και αιτιατού, καθώς ήταν παρατηρητική και βασίστηκε σε μία μόνο αξιολόγηση στη μέση ηλικία, χωρίς να καταγράψει μεταγενέστερες αλλαγές στον τρόπο ζωής των συμμετεχόντων. Αξιοσημείωτο είναι επίσης ότι μέχρι την ηλικία των 95 ετών, η σωρευτική συχνότητα άνοιας ήταν υψηλότερη στα άτομα χωρίς παράγοντες κινδύνου, κυρίως επειδή εκείνοι με επιβαρυμένη αγγειακή υγεία είχαν αυξημένες πιθανότητες να πεθάνουν νωρίτερα από άλλα αίτια.
Για την προστασία της υγείας του εγκεφάλου, η εστίαση στη μέση ηλικία πρέπει να περιλαμβάνει τη διακοπή του καπνίσματος, την τακτική παρακολούθηση της αρτηριακής πίεσης και τη διαχείριση του διαβήτη ή προδιαβήτη, σε συνδυασμό με σωματική αλληλεπίδραση, ισορροπημένη διατροφή και διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους. Παράλληλα, αξίζει να σημειωθεί ότι η παρουσία κάποιου παράγοντα κινδύνου δεν καθιστά την άνοια αναπόφευκτη, καθώς η νόσος επηρεάζεται από ένα ευρύτερο σύνολο παραγόντων, όπως η ηλικία, η γενετική, η απώλεια ακοής ή όρασης, η παχυσαρκία, η κατάθλιψη και η κοινωνική απομόνωση. Η φροντίδα των αιμοφόρων αγγείων στα 55 έτη αποτελεί έναν τροποποιήσιμο στόχο που προσφέρει πολλαπλά οφέλη τόσο για τον εγκέφαλο όσο και για την καρδιαγγειακή υγεία.
