Χθες 11/2, ο Πρωθυπουργός της Ελλάδας Κυριάκος Μητσοτάκης προσγειώθηκε στο αεροδρόμιο της Άγκυρας για την επίσημη διμερή επίσκεψη με τον Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και αναμενόταν να ακολουθήσει υψηλού επιπέδου διπλωματικό πρόγραμμα.
Αντί όμως για τον Τούρκο Υπουργό Εξωτερικών ή ακόμα και τον ίδιο τον Πρόεδρο Ερντογάν, τον υποδέχτηκε ο Υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας, συνοδευόμενος από τον δήμαρχο της Άγκυρας, τον νομάρχη (αναπληρωτή κυβερνήτη), τον πρέσβη και κάτι άλλους χαρτογιακάδες. Οι τούρκοι δεν κάνουν τίποτα τυχαία. Το έχουν αποδείξει. Ήθελαν να ξεφτιλίσουν τον Μητσοτάκη και φυσικά το κατάφεραν από τη στιγμή που ο Έλληνας Πρωθυπουργός μπήκε στο Πρωθυπουργικό Αεροσκάφος για να ταξιδέψει στην Άγκυρα.
Ακόμη κι αν η τουρκική πλευρά υποστήριξε ότι «ήρθαν να παράσχουν όλες τις διπλωματικές τιμές που προβλέπονται» στη συγκεκριμένη επίσκεψη, η φυσική παρουσία υπουργού Τουρισμού — αντί ΥΠΕΞ ή άλλου υψηλόβαθμου πολιτικού — στη γραμμή υποδοχής στον διάδρομο προσγείωσης ήταν τουλάχιστον μη-τυπική για επίσκεψη αρχηγού κυβέρνησης.
Ακόμα και όταν είναι προβλεπόμενο να υπάρχουν στρατιωτικές τιμές ή άγημα τιμών στον χώρο της υποδοχής, οι κανονισμοί υποστηρίζουν ότι ο υποδεχόμενος αξιωματούχος πρέπει να αντιστοιχεί στο εκάστοτε επίπεδο επίσκεψης. Η επιλογή να μετατραπεί η πρώτη πολιτική εικόνα σε μια υπόθεση που μοιάζει περισσότερο με «τουριστική αξιολόγηση» παρά με κορυφαία πολιτική διμερή επίσκεψη είχε σαν αποτέλεσμα να δημιουργηθεί μια εικόνα υποβάθμισης του επισκέπτη, παρά την τυπική τήρηση πρωτοκόλλου στις λεπτομέρειες.
Δύο μέτρα και δύο σταθμά στο τουρκικό πρωτόκολλο
Για να γίνει συγκρίσιμη η προσέγγιση που επιλέχθηκε στην περίπτωση Μητσοτάκη με άλλες, ας δούμε πώς αντιμετωπίστηκαν άλλες επισκέψεις υψηλού επιπέδου:
Shavkat Mirziyoyev — Πρόεδρος Ουζμπεκιστάν (29 Ιανουαρίου 2026)
Όταν ο Πρόεδρος του Ουζμπεκιστάν Σαβκάτ Mιρζιγιογιεφ επισκέφτηκε την Τουρκία στα τέλη Ιανουαρίου 2026, τον υποδέχθηκε στον διάδρομο προσγείωσης ο ίδιος ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με πλήρη τελετουργικό υποδοχής, άγημα τιμών και χειραψίες μπροστά στις κάμερες. Αυτό συμβαίνει όταν οι σχέσεις μεταξύ δύο χωρών θέλουν να στείλουν μήνυμα σημαντικότητας και στρατηγικής συνεργασίας.
Prabowo Subianto — Πρόεδρος Ινδονησίας (9 Απριλίου 2025)
Στην επίσκεψή του στην Άγκυρα, ο Ινδονήσιος Πρόεδρος Πραμπόβο Σουμπιάντο έγινε επίσης δεκτός υπό τα βλέμματα ειδικών αποστολών και υψηλών εκπροσώπων στο ίδιο το αεροδρόμιο, με τον ίδιο τον Ερντογάν να τον περιμένει στον διάδρομο προσγείωσης και να ανταλλάσσει χαιρετισμούς, τιμώντας ξεκάθαρα τον επισκέπτη.
Abdel-Fattah el‑Sisi — Πρόεδρος Αιγύπτου (4 Σεπτεμβρίου 2024)
Κατά την επίσημη επίσκεψή του στην Τουρκία το 2024, ο Αιγύπτιος Πρόεδρος Αλ Σίσι υποδέχθηκε στον χώρο του αεροδρομίου από τον ίδιο τον Τούρκο Πρόεδρο, με ειδικά διατεταγμένο άγημα και τιμητικές χειρονομίες, σύμφωνα με τις κανονικές προδιαγραφές πρωτοκόλλου για επισκέψεις αρχηγών κρατών.
Τι λέει το πρωτόκολλο
Σε πρακτικό επίπεδο, το τουρκικό πρωτόκολλο υποδοχής για υψηλές επισκέψεις δεν έχει δημοσιευμένο δημόσια πλήρες εγχειρίδιο όπως σε ορισμένες δυτικές χώρες, αλλά η διπλωματική πρακτική που παρατηρείται εμπράκτως δείχνει:
-
Οι πρώτες προσωπικές υποδοχές στον χώρο προσγείωσης πρέπει να γίνονται από αξιωματούχους ανάλογης βαθμίδας με τον επισκέπτη: δηλαδή για αρχηγό κράτους ή κυβέρνησης, συνήθως ο Πρόεδρος ή Ο Υπουργός Εξωτερικών, ή κατά περίπτωση και οι δύο μαζί.
-
Η παρουσία στρατιωτικού αγήματος, κόκκινου χαλιού, εμβατηρίου και τιμητικών αποστολών είναι σύνηθες για τις πραγματικές επίσημες επισκέψεις υψηλού επιπέδου.
-
Οι εκπρόσωποι πρωτοκόλλου και των υπηρεσιών (π.χ. ειδικές κάρτες πρόσβασης αεροδρομίου) επιτρέπουν στους κατάλληλους αξιωματούχους να έχουν φυσική πρόσβαση και θεσμική θέση κατά την υποδοχή.
Αυτές οι πρακτικές είναι σαφώς περισσότερο πολιτικές και τελετουργικές παρά απλά γραφειοκρατικές, γιατί αποτυπώνουν τον επίπεδο σεβασμού και εκτίμησης που ένα κράτος αποδίδει σε έναν επισκέπτη.
Χ. Φιντάν: Σίγα μην άφηνε το χρήμα για τον Μητσοτάκη
Όταν ένας αρχηγός κυβέρνησης φτάνει στη γείτονα χώρα με σκοπό επίσημες πολιτικές συνομιλίες υψηλού επιπέδου, η υποδοχή που του αξίζει στην πρώτη στιγμή — στο αεροδρόμιο — είναι ουσιαστική και συμβολική. Όταν ο Ερντογάν είχε ταξιδέψει στην Αθήνα, τον είχε υποδεχθεί ο Γ. Γεραπετρίτης που λίγη ώρα μετά υποκλίθηκε στο… μεγαλείο του Σουλτάνου. Αντιθέτως, ο τούρκος ομόλογος του σιγά μην ασχολιόταν με τον Μητσοτάκη. Χθες, ο Φιντάν βρισκόταν στο Κατάρ διότι όπως έχουμε γράψει επανειλημμένως στο makeleio.gr, οι Τούρκοι έχουν διπλωματία υψηλού επιπέδου και όχι άσχετους όπως η Ελλάδα.
Έτσι λοιπόν, στην περίπτωση του Κυριάκου Μητσοτάκη, η απόφαση να υποδεχτεί τον Έλληνα Πρωθυπουργό ο Υπουργός Τουρισμού αντί του Υπουργού Εξωτερικών ή του Προέδρου Ερντογάν δημιούργησε εικόνα πρωτοκόλλου που δεν ανταποκρίνεται στο επίπεδο μιας τέτοιας επίσκεψης, προκαλώντας σχόλια σχετικά με διαφορετική μεταχείριση και ελαστικότητα στην εφαρμογή του πρωτοκόλλου στην Τουρκία — δύο μέτρα και δύο σταθμά.
