Σοβαρά ερωτήματα για την αντιπυρική θωράκιση της Δυτικής Αττικής δημιουργούν τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στο επιχειρησιακό σχέδιο της Πυροσβεστικής για το 2026. Σύμφωνα με όσα αποκαλύπτει δημοσίευμα των «Νέων», η περιοχή δεν διέθετε οργανωμένο δίκτυο αντιπυρικών ζωνών όταν εκδηλώθηκε η καταστροφική φωτιά των τελευταίων ημερών, η οποία άφησε πίσω της περίπου 150.000 καμένα στρέμματα δασικής έκτασης.
Το στοιχείο αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η περιοχή Πόρτο Γερμενό – Ψάθα είχε ήδη χαρακτηριστεί στο επιχειρησιακό σχέδιο ως ζώνη υψηλού κινδύνου.
Ο αγωγός φυσικού αερίου ως μοναδικό φυσικό «ανάχωμα»
Στο σχέδιο της Πυροσβεστικής δεν καταγράφεται κάποια οργανωμένη αντιπυρική ζώνη στη Δυτική Αττική. Ως πιθανό σημείο ανάσχεσης μιας μεγάλης πυρκαγιάς αναφέρεται ουσιαστικά η διαδρομή του υπόγειου αγωγού φυσικού αερίου, υπό την προϋπόθεση ότι τα σημεία από τα οποία διέρχεται θα είναι κατάλληλα καθαρισμένα και αποψιλωμένα.
Η εικόνα αυτή έρχεται σε αντίθεση με άλλες περιοχές της Αττικής, όπου υπάρχουν καταγεγραμμένες αντιπυρικές ζώνες. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Ανατολικής Αττικής, όπου το ίδιο επιχειρησιακό σχέδιο καταγράφει 25 αντιπυρικές ζώνες, επισημαίνοντας πάντως ότι αρκετές χρειάζονται συντήρηση.
Αντίθετα, για το σύνολο του δασικού και ορεινού χώρου που υπάγεται στη Διοίκηση Πυροσβεστικών Υπηρεσιών Δυτικής Αττικής αναφέρεται ότι δεν υπάρχουν αντίστοιχες ζώνες.
Οι καταγγελίες για έργα ύψους 20 εκατ. ευρώ
Τα συγκεκριμένα στοιχεία προκαλούν επιπλέον ερωτήματα, καθώς φαίνεται να έρχονται σε αντίθεση με δηλώσεις υπηρεσιακών παραγόντων που είχαν προηγηθεί της μεγάλης πυρκαγιάς.
Σύμφωνα με τις δηλώσεις αυτές, στη Δυτική Αττική είχαν πραγματοποιηθεί εργασίες αντιπυρικής προστασίας συνολικού ύψους περίπου 20 εκατομμυρίων ευρώ, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος AntiNERO.
Ωστόσο, το επιχειρησιακό σχέδιο της Πυροσβεστικής που συντάχθηκε τον Μάρτιο του 2026 δεν φαίνεται να καταγράφει την ύπαρξη αντιπυρικών ζωνών στην περιοχή.
Παράλληλα, στην ίδια ευρύτερη περιοχή αναφέρονται και προβλήματα στις υποδομές υδροδότησης των πυροσβεστικών οχημάτων. Συγκεκριμένα, γίνεται αναφορά σε δύο δεξαμενές που παρουσιάζουν σοβαρές φθορές, με σπασμένα σημεία, τρύπες και προβληματικές βάνες.
Μια περιοχή που είχε χαρακτηριστεί υψηλού κινδύνου
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει το γεγονός ότι το Πόρτο Γερμενό και η Ψάθα είχαν καταγραφεί από την ίδια την Πυροσβεστική ως περιοχές υψηλού κινδύνου.
Το επιχειρησιακό σχέδιο χαρακτηρίζει παράλληλα την περιοχή ως τοπίο ιδιαίτερου φυσικού κάλλους, το οποίο είχε προβλεφθεί να ενταχθεί στο Εθνικό Σύστημα Προστατευόμενων Περιοχών.
Παρά τις προβλέψεις του σχετικού νόμου του 2014, η διαδικασία δεν προχώρησε μέχρι την τελική θεσμική προστασία της περιοχής. Η απαιτούμενη περιβαλλοντική μελέτη και ο καθορισμός των ζωνών προστασίας και των χρήσεων γης δεν ολοκληρώθηκαν, ενώ δεν εκδόθηκε το Προεδρικό Διάταγμα που θα επέτρεπε τον χαρακτηρισμό της ως Περιφερειακού Πάρκου.
Έτσι, μια περιοχή που είχε αναγνωριστεί ως ιδιαίτερης περιβαλλοντικής αξίας παρέμεινε χωρίς το προβλεπόμενο καθεστώς προστασίας.
Περίπου 230 πυρκαγιές μέσα σε μία δεκαετία
Το ιστορικό της περιοχής αποτυπώνει επίσης τον υψηλό βαθμό επικινδυνότητάς της. Σύμφωνα με τα στοιχεία του σχεδίου, κατά την τελευταία δεκαετία είχαν καταγραφεί περίπου 230 περιστατικά πυρκαγιάς.
Παρά τον μεγάλο αριθμό περιστατικών, δεν είχαν σημειωθεί μέχρι σήμερα καταστροφές αντίστοιχης κλίμακας. Σημαντική πυρκαγιά είχε εκδηλωθεί και στον Κιθαιρώνα, κοντά στο Πόρτο Γερμενό, από τις 22 έως τις 26 Αυγούστου, καίγοντας περίπου 31.000 στρέμματα.
Τότε, οι άνεμοι είχαν κατευθύνει το μέτωπο προς τη θάλασσα, με αποτέλεσμα να μην επεκταθεί στους οικισμούς.
Τι προέβλεπε το επιχειρησιακό σχέδιο της Πυροσβεστικής
Το έγγραφο που βρίσκεται στο επίκεντρο των αποκαλύψεων είναι το «Επιχειρησιακό σχέδιο αντιμετώπισης δασικών πυρκαγιών έτους 2026» της Περιφερειακής Διοίκησης Πυροσβεστικών Υπηρεσιών Αττικής.
Πρόκειται για ένα εκτενές σχέδιο 580 σελίδων, το οποίο καταρτίστηκε τον Μάρτιο του 2026 και περιλαμβάνει τον σχεδιασμό για την αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών.
Σε αυτό καταγράφονται οι διαθέσιμες επίγειες και εναέριες δυνάμεις, τα σημεία περιπολιών, τα πυροφυλάκια, οι εγκαταστάσεις υδροληψίας, καθώς και το δίκτυο εθελοντών και των υπόλοιπων φορέων πολιτικής προστασίας.
Παράλληλα, το σχέδιο εντοπίζει οικισμούς και περιοχές με αυξημένη τρωτότητα, ιδιαίτερα εκεί όπου υπάρχει άμεση επαφή δασικής βλάστησης και κατοικημένων περιοχών.
Μεταξύ των περιοχών που περιλαμβάνονται είναι οι Φίχτι, το Πόρτο Γερμενό, η Ψάθα, το Αλεποχώρι και ο Άγιος Νεκτάριος Βιλίων.
Το κρίσιμο ερώτημα μετά την καταστροφή
Η μεγάλη πυρκαγιά που έπληξε τη Δυτική Αττική επαναφέρει με τον πιο δραματικό τρόπο το ζήτημα της πρόληψης.
Το ίδιο το επιχειρησιακό σχέδιο είχε επισημάνει την ανάγκη δημιουργίας αντιπυρικών ζωνών στην περιοχή. Παρ’ όλα αυτά, σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν γίνει γνωστά, τέτοιες ζώνες δεν καταγράφονταν ως υφιστάμενες πριν από την εκδήλωση της φωτιάς.
Το γεγονός ότι η περιοχή είχε χαρακτηριστεί υψηλού κινδύνου, είχε βεβαρημένο ιστορικό πυρκαγιών και παράλληλα αποτελούσε ζώνη ιδιαίτερου φυσικού κάλλους καθιστά ακόμη πιο κρίσιμο το ερώτημα εάν είχαν ληφθεί εγκαίρως όλα τα απαραίτητα προληπτικά μέτρα.
Και πλέον, μετά την καταστροφή περίπου 150.000 στρεμμάτων, το ερώτημα δεν είναι μόνο τι πήγε στραβά κατά την αντιμετώπιση της φωτιάς, αλλά κυρίως γιατί δεν είχε θωρακιστεί εγκαίρως μια περιοχή που είχε ήδη χαρακτηριστεί ως υψηλού κινδύνου.
