Σημαντικές ανατροπές προκαλούν στον χώρο των μη κρατικών πανεπιστημίων οι πρόσφατες αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας, καθώς τίθενται υπό αμφισβήτηση βασικές διαδικασίες με τις οποίες πραγματοποιήθηκε η πιστοποίηση των προγραμμάτων σπουδών των Νομικών Προσώπων Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΝΠΠΕ).
Το ζήτημα δεν περιορίζεται μόνο στα ιδρύματα των οποίων οι άδειες έχουν ήδη ακυρωθεί. Οι δικαστικές εξελίξεις δημιουργούν νέα δεδομένα και για τα επτά ΝΠΠΕ που έχουν λάβει άδεια λειτουργίας, καθώς ανακύπτουν ερωτήματα για το κατά πόσο οι διαδικασίες αδειοδότησής τους στηρίχθηκαν σε ένα πλαίσιο που πλέον έχει κριθεί προβληματικό από το ΣτΕ.
Ακυρώνεται το πλαίσιο της ΕΘΑΑΕ
Στο επίκεντρο βρίσκεται η πράξη 48136/2024 της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ), η οποία περιλάμβανε τα κριτήρια για την πιστοποίηση των προγραμμάτων σπουδών των ΝΠΠΕ.
Η δικαστική κρίση δημιουργεί σοβαρό ζήτημα για το συγκεκριμένο κανονιστικό πλαίσιο, καθώς επηρεάζονται και μεταγενέστερες πράξεις της ΕΘΑΑΕ που βασίστηκαν σε αυτό.
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς χωρίς ένα νόμιμο και σαφές πλαίσιο πιστοποίησης δεν μπορεί να προχωρήσει απρόσκοπτα η διαδικασία έγκρισης των προγραμμάτων σπουδών των μη κρατικών πανεπιστημίων.
Ερωτήματα για τους φοιτητές που ήδη ξεκίνησαν σπουδές
Ιδιαίτερα κρίσιμο είναι το ζήτημα των φοιτητών που έχουν ήδη εγγραφεί σε ΝΠΠΕ τα οποία επηρεάζονται από τις αποφάσεις.
Το υπουργείο Παιδείας έχει διαβεβαιώσει ότι το ακαδημαϊκό έτος δεν πρόκειται να χαθεί. Ωστόσο, η εφαρμογή της συγκεκριμένης δέσμευσης απαιτεί λύση που να είναι απολύτως συμβατή με το νέο νομικό καθεστώς που διαμορφώνεται μετά τις αποφάσεις του ΣτΕ.
Το ενδεχόμενο αναδρομικής νομιμοποίησης σπουδών ή προγραμμάτων που είχαν εγκριθεί με βάση το ακυρωθέν πλαίσιο δημιουργεί, σύμφωνα με τις νομικές ενστάσεις που έχουν διατυπωθεί, πρόσθετα ζητήματα τα οποία θα πρέπει να αντιμετωπιστούν θεσμικά.
Σοβαρά ζητήματα με τις εγκαταστάσεις
Παράλληλα, στο επίκεντρο βρίσκονται και οι υποδομές ορισμένων ΝΠΠΕ.
Για εγκαταστάσεις που συνδέονται με τα πανεπιστήμια Keele και York έχουν καταγραφεί ζητήματα που αφορούν πολεοδομικές και κτιριακές παραβάσεις, καταλληλότητα χώρων και ασφάλεια.
Μεταξύ των προβλημάτων που έχουν αναφερθεί περιλαμβάνονται αδήλωτοι όροφοι, χώροι που κρίθηκαν ακατάλληλοι για διδασκαλία ή ψυχαγωγία, ελλείψεις σε υποδομές για άτομα με αναπηρία, ημιτελείς κατασκευές και παραβάσεις σχετικά με τα επιτρεπόμενα ύψη των κτιρίων.
Στην περίπτωση του York έχουν τεθεί επιπλέον ζητήματα σχετικά με τη στατικότητα του κτιρίου, την πυρασφάλεια, τον φωτισμό και τον αερισμό.
Ερωτήματα έχουν επίσης διατυπωθεί για την επάρκεια των βιβλιοθηκών στις συγκεκριμένες εγκαταστάσεις.
Στο μικροσκόπιο και οι επτά νέες άδειες
Οι εξελίξεις δεν αφορούν μόνο τα ΝΠΠΕ που έχασαν την άδειά τους.
Στο επίκεντρο αναμένεται να βρεθούν και τα επτά ιδρύματα που έχουν λάβει άδεια λειτουργίας, καθώς υποστηρίζεται ότι οι φάκελοι αδειοδότησής τους συνδέονται με τα κριτήρια της ΕΘΑΑΕ που κρίθηκαν προβληματικά.
Πρόκειται για τα:
Georgetown Ελλάδος, Επιστημονικό και Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο της Iowa – Αμερικανικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης, Deree, Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου, Γαλλόφωνο Πανεπιστήμιο Ελλάδος (Paris Nord), Πανεπιστήμιο του Essex και Πανεπιστήμιο του Derby.
Η νομιμότητα των συγκεκριμένων αδειών αναμένεται να αποτελέσει αντικείμενο νέας δικαστικής προσφυγής στο Συμβούλιο της Επικρατείας.
Νέο πλαίσιο από την αρχή
Με τα σημερινά δεδομένα, η ΕΘΑΑΕ καλείται να επανακαθορίσει το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα πραγματοποιείται η πιστοποίηση των προγραμμάτων σπουδών των ΝΠΠΕ.
Το ΣτΕ έχει θέσει υπό αμφισβήτηση τη νομική βάση της διαδικασίας που εφαρμόστηκε μέχρι σήμερα, γεγονός που σημαίνει ότι απαιτείται νέα, σαφής και νόμιμη κανονιστική βάση.
Μέχρι να ξεκαθαρίσει το νέο πλαίσιο, δημιουργούνται ερωτήματα για το κατά πόσο τα νεοαδειοδοτημένα ιδρύματα μπορούν να ολοκληρώσουν απρόσκοπτα τη διαδικασία πιστοποίησης των προγραμμάτων τους.
Αποζημιώσεις και ευθύνες
Παράλληλα, ανοίγει και ένα ακόμη μέτωπο, αυτό των πιθανών αξιώσεων αποζημίωσης.
Γονείς και φοιτητές που θεωρούν ότι υπέστησαν οικονομική ή άλλη ζημία από τις εξελίξεις μπορούν να εξετάσουν δικαστικά τις δυνατότητες διεκδίκησης αποζημίωσης, ενώ αντίστοιχα ζητήματα ενδέχεται να τεθούν και από τα ίδια τα ΝΠΠΕ που επηρεάζονται από τις αποφάσεις.
Το κρίσιμο πλέον είναι να βρεθεί μια λύση που θα προστατεύει τους φοιτητές και τις οικογένειές τους, χωρίς να δημιουργεί νέο κύκλο νομικών προβλημάτων.
Οι επόμενες κινήσεις του υπουργείου Παιδείας και της ΕΘΑΑΕ αποκτούν έτσι ιδιαίτερη σημασία, καθώς καλούνται να αποκαταστήσουν το θεσμικό κενό και να διασφαλίσουν ότι η λειτουργία των μη κρατικών πανεπιστημίων θα πραγματοποιείται σε ένα απολύτως νόμιμο και ξεκάθαρο πλαίσιο.
